Nederlandse Gemeentewapens

ZEVENAAR

Provincie : Gelderland
Opheffing : -
Toevoegingen : 2005 Angerlo

I : 5 mei 1958

"Gedeeld : I in keel een hartschild van zilver, beladen met een karbonkel van sinopel, waaruit 8 stralen van goud over het gehele veld gaan, II in goud een van keel en zilver geschakeerde dwarsbalk in 3 rijen, over alles heen een hartschild van goud, beladen met een gothische hoofdletter Z van sabel. Het schild gedekt met een gouden kroon van 3 bladeren en 2 paarlen."

Oorsprong/verklaring :
Het wapen is samengesteld uit de wapens van het graafschap Kleef (I) en het graafschap Mark (II). Het hartschild met de letter Z is afgeleid van oude stadszegels.

Zevenaar voerde tot 1958 geen officieel wapen. De stad maakte gebruik van een wapen, waarop drie Gothische letters Z en als schildhouders twee bossen met ieder 7 korenaren. Dit wapen was samengesteld uit twee historische elementen, de letter uit het stadszegel, de korenaren waren een sprekend element.

In 1957 kwam de gemeente met het volgende voorstel voor een nieuw wapen:
"Gedeeld : I Doorsneden : a Kleef, b Mark; II in goud drie Gothische hoofdletters Z."
De Hoge Raad van Adel had bezwaar tegen de drie letters Z en kwam met het volgende voorstel:
"Gevierendeeld : I Kleef, II Mark, III in goud een letter Z en IV in keel 7 korenaren van goud, met een gestrekt lint van sinopel tezamen gebonden."

Om onverklaarde redenen kwam de gemeente echter met het ontwerp van het huidige wapen naar voren. De korenaren waren weggelaten, omdat het sprekende element niet overeenkwam met de historische verklaring van de naam.

De korenaren waren echter wel historisch. De oudsts bekende afbeelding dateert uit 1670 en staat op de klok van de N.H. kerk. Ook het 18e eeuwse zegel van Zevenaar en het Ambt Lymers vertoont de korenaren. Ze komen ook voor in deverse andere bronnen uit de 18e eeuw.

De letter Z is veel ouder. De oudste afbeelding dateert uit 1515 op het schepenzegel van de stad. Het zegel vertoont de H. Maria met voor zich twee schildjes; enerzijds het schildje met het wapen Kleef-Mark (zie onder), anderzijds een schildje met de letter Z. Diverse andere (oudere) zegels laten wel de H. Maagd zien, maar enkel met het schildje Kleef-Mark. De oudste afbeelding daarvan dateert uit 1473, dus zelfs van voor de satdsrechten van 1487. Dergelijke zegels werden tot 1733 gebruikt.

In 1698 liet de stad de H.Maria uit het zegel verdwijnen. In plaats daarvan kwam een zegel met drie keer de letter Z op een schild. Dit wapen bleef dus officieus tot 1958 in gebruik. De korenaren werden op of rond het wapen toegevoegd in de loop van de vorige eeuw.

Zevenaar verkreeg de stadsrechten van Johan II van Kleef en Mark. Het wapen op zich is ontstaan na het huwelijk van Adolf II graaf van Mark met Margaretha van Kleef (begin 14e eeuw). De Liemers, waartoe Kleef behoorde werd in 1406 door Reinoud IV van Gelre in leen gegeven aan Adolf van Kleef en Mark. Sindsdien is Zevenaar altijd in bezit geweest van de graven van Kleef en hun opvolgers. Dit was voldoende historische grond voor opname van het wapen Kleef-Mark in het gemeentewapen.

Na 1958 bleef men in de gemeente echter nog wel gebruik maken van oude elementen:
Op het raadhuis werd in 1959 het wapen geplaatst, gehouden door de H. Maria; en in de hal werd de spreuk aangebracht Septem Spicas Lego (zeven aren lees ik bijeen).

Literatuur : Petersen, 1982g; Janssen, 1911

Home © Ralf Hartemink 1996, ->

See also my other sites Food-Info.net and Food Dictionary