Nederlandse Gemeentewapens

OOSTZAAN

Provincie : Noord Holland
Opheffing : -
Toevoegingen : -

I : 26 juni 1816
"Van goud, beladen met een drietandige vork van sabel, aan welks punten 3 kazen van sijnopel.

II : 19 september 1949
"In goud 3 smalle dwarsbalken van azuur; over alles heen een drietandige greep van sabel met aan iedere punt een graszode van sinopel. Het schild gedekt met een gouden kroon van 3 bladeren en 2 paarlen."

Oorsprong/verklaring :
De heerlijkheid Oostzaan is sinds 1296 nooit meer als heerlijkheid verleend en vormde dus een vrije heerlijkheid. Er zijn twee zegels bekend, het eerste vertoond het wapen met de greep en op de punten kazen. Het tweede zegel (de datum van beide zegels is onbekend) geeft een gevierendeeld schild, I en IV het wapen met de greep en de kazen met 3 dwarsbalken, II en III een scheepje in aanbouw (Oostzaandam). De oorsprong van het wapen is niet bekend, evenmin de oorsprong van de dwarsbalken en de opname van het wapen van Oostzaandam (zie Zaandam).

De gemeente vroeg in 1949 de wijzigingen aan met de dwarsbalk en de zoden in plaats van de kazen. De dwarsbalken kwamen al voor op bovengenoemd zegel en de gemeente vond graszoden beter passen. Tevens vroeg de gemeente een helm, met goud/blauwe helmkleden aan. Aangezien helmen niet bij overheidswapens passen, verleende de Hoge Raad van Adel het wapen met een kroon, in plaats van de helm.

Over de oorsprong van het wapen met de greep bestaan twee ´verklaringen´, de eerste is dat de kazen/zoden eigenlijk kolen zijn, aangezien er in de streek veel kolen geweekt en gegeten werden en de oostzaners de bijnaam Kooleters of Koolhanen hadden. De tweede verklaring is afgeleid van het verhaal dat een Oostzaanse vrijbuiter in een guerillagroep (tegen de Spanjaarden) meedeet aan een overval op een bevoorradingsschip in Amsterdam. In plaats van een Spanjaard op zijn greep te rijgen stootte hij op 3 kazen. Dit feit zou later in het wapen vastgelegd zijn. Logischer is het aangeven van veeteelt en/of akkerbouw.

Sierksma geeft als vreemde verklaring dat het wapen zou staan voor de dijkplicht en de afwisseling van land en water.

Van den Bergh geeft een zegel uit de 18e eeuw, waarop het wapen met alleen een vork ( geen dwarsbalken). Ook in het manuscript Beelaerts van Blokland komt het wapen als zodanig voor.

In het manuscript Schoemaker wordt voor Oostzaan een wapen vermeld met vier leeuwen, identiek aan Uitgeest.

Literatuur : Honig, 1887; vdBergh, 1878; Sierksma, 1962; Beelarts van Blokland, 17??; Schoemaker, 17??; brievenboek Hoge Raad van Adel, 1949.

Home © Ralf Hartemink 1996, ->

See also my other sites Food-Info.net and Food Dictionary