Gronsveld

From

Jump to: navigation, search
Heraldry of the World
Civic heraldry of the Netherlands - Nederlandse gemeentewapens

GRONSVELD

Provincie  : Limburg
Opheffing  : 1982 Eysden (2011 Eijsden-Margraten), Margraten (2011 Eijsden-Margraten)
Toevoegingen : 1943 Rijckholt

I : 27 oktober 1882
"Van lazuur beladen met een Sint Maarten te paard, uitgedoscht in een wapenrok, brodekijnen en gepluimden helm van zilver, met een zilveren zwaard in de rechterhand afsnijdende een stuk van zijn om de schouders uitgespreiden hermelijnen mantel, in welks rechterbinnenzijde zich bevindt het oude wapen van Gronsveld, zijnde 3 ballen van keel, geplaatst 2 en 1 op een gouden veld, gedekt met de gravenkroon, het paard van bruine natuurlijke kleur met toom en dekriemen van zilver, staande op een terras van zilver, daarnaast een naakte bedelaar van natuurlijke kleur, hebbende een godel met tasch van zilver om de lendenen."

Oorsprong/verklaring :
Gronsveld was een belangrijke vrije rijksheerlijkheid, zelfs met een eigen stem in de Rijksdag. De oudste vermelding van leden van het geslacht Van Gronsveld dateren uit de 11e eeuw, maar of zij dan ook de heerlijkheid bezitten is niet bekend.

Als wapen wordt voor deze graven een gevierendeeld schild vermeld, met in het eerste en vierde kwartier vier en in het tweede en derde kwartier drie lelies. De kleuren zijn niet bekend.

De volgende vermelding van Heren van Gronsveld dateert uit 1261, waarbij Reinoud van Gronsveld en zijn vrouw Beatrix een schenkingsacte zegelen. Het zegel van Reinoud van Gronsveld vertoont een geheel ander wapen, namelijk een ankerkruis met in de vier kantons een lelie. Ook hiervan zijn de kleuren niet bekend.

In het wapenboek van de Heraut Gelre wordt voor de Heren van Gronsveld een wapen van zilver, beladen met drie bollen van keel vermeld. De kleur van het veld wordt later vervangen door goud, en daarna niet meer gewijzigd.

In 1370 werd Jan II van Gronsveld beleend met het naburige Eysden. Deze Jan II legde door zijn rijkdom de basis voor de macht van de Van Gronsvelds in Limburg. Hij werd in 1386 vermoord en opgevolgd door Hendrik II. De Van Gronsvelds bleven een invloedrijke familie in het zuiden van Limburg. Het geslacht stierf echter in de mannelijke lijn uit aan het einde van de 15e eeuw.

Een tak van de familie Van Bronckhorst verwierf vervolgens de heerlijkheid, die in 1553 door keizer Rudolf II tot rijksgraafschap werd verheven. Het wapen van Bronckhorst is in keel een klimmende leeuw van zilver, getongd, geklauwd en gekroond van goud. In hun totale wapen werd het wapen van Gronsveld, de drie ballen, opgenomen als hartschild op de linkerhelft. Ook latere bezitters voerden de drie ballen als onderdeel van hun wapen.

De schepenbank zegelde met een zegel waarop het latere wapen, zij het met St.Maarten buiten een schild. De oudste afbeelding dateert uit 1478 waarop een gepluimde ridderhelm met open vizier en als helmteken de 3 ballen. Ook maakte de schepenbank vaak gebruik van de dubbele rijksadelaar om de vrije status aan te geven.

Dit zegel heeft model gestaan voor het latere gemeentewapen. De adelaar met de ballen is overgenomen in het nieuwe wapen van Eysden.

Gronsveld heeft ook gedurende enige tijd een eigen munt gehad. Van Gronsveld zijn maar weinig munten bekend. Op een van de munten, waarschijnlijk geslagen tussen 1505 en 1556, staat een geheel ander wapen vermeld; namelijk een gedeeld schild met in I het wapen van Bronkhorst en in II drie ballen. Dit wapen is dus niet identiek aan het wapen van de schepenbank of de familie.


Literatuur : Eversen en Meulleneers, 1900; vHall, 1984; Peter Jonkman (munt).

Personal tools
Google AdSense